Interview met ZIP-lid Paul Smit

Interview — Slimmer organiseren

27 mei 2008 - In de gezondheidszorg zijn er onvoldoende prikkels en teveel belemmeringen om systematisch te innoveren. Dit terwijl de noodzaak om te innoveren voortdurend groeit om de komende uitdagingen het hoofd te bieden. Het creëren van maatregelen die de Nederlandse gezondheidszorg innovatie gericht en succesvol maken is cruciaal.

Paul Smit is senior vice president van Philips Healthcare en is vice-voorzitter van het ‘European Technology Platform for Nanomedicine’. Philips is een bedrijf met grote interesse de gezondheidszorg, dat ook veel activiteiten op dit gebied ontplooit. Bij Philips is de rol van Smit vooral het entameren van innovaties. Vanuit deze rol spreekt hij op veel plekken. Zo ook bij een bezoek van minister Klink aan Philips in oktober. Dit bezoek en het feit dat Gerard Kleisterlee, voorzitter van de Raad van Bestuur van Philips, lid is van het innovatieplatform noemt Smit als aanleidingen om hem te vragen voor het ZIP. Of, zoals hij zelf zegt: “Ik denk dat mijn expertise én Philips als innovatieve speler in het zorgveld welkom zijn aan de tafel van de zorginnovatie.”

Wereldwijde problemen

“Philips moet, om haar positie in de markt te behouden en te versterken, denken vanuit de markt en met oplossingen komen voor de problemen die we zien” vertelt Smit “Er zijn een paar grote problemen in de gezondheidszorg te benoemen. Deze steken niet alleen in Nederland de kop op, maar spelen wereldwijd.” Om te beginnen is er nog nergens een goed systeem ontwikkeld dat het gezond houden van mensen beloont. Vooralsnog wordt de behandeling als uitgangspunt genomen voor vergoedingen, maar daarmee weet je nog niet of de behandeling ook de gewenste uitkomst heeft gehad. Daarnaast zijn er onvoldoende financiële prikkels om de beste zorg te leveren. Doordat er steeds betere diagnosen en behandelingen zijn, leven mensen steeds langer met ziekten die vroeger dodelijk waren Dat is natuurlijk mooi, maar het levert een enorme stijging van het aantal chronisch zieken. Om hier wat aan te doen moeten we het probleem aan de voorkant, in de preventie en vroeg interventie van chronische ziekten aanpakken. Door de grotere zorgvraag is er ook een steeds grotere behoefte aan arbeidskrachten in het zorgproces. Het lijkt erop dat we over tien jaar twee keer zoveel mensen in de zorg aan het werk zouden moeten hebben. Daarin kunnen we zelf niet voorzien en dus creeren we arbeidsmigratie. Dat betekent echter brain-drain voor ontwikkelingslanden, die goed opgeleid medisch personeel zelf juist zo hard nodig hebben. Om deze trend te keren moeten we kijken hoe we met minder mensen, meer werk kunnen verzetten. Er kunnen grote verschillen in kwaliteit tussen ziekenhuizen en artsen bestaan maar als gewone burger heb je daar geen zicht op. Door de kwaliteit transparant te maken kunnen we voor een verbetering zorgen. Je wilt per slot van rekening niet onderdoen voor je buurman. Ook is nu nog niet duidelijk wat kwaliteit precies is. Dat moet je meetbaar maken om te weten wat je laat zien. Tenslotte lopen we steeds meer aan tegen de gevolgen van ongezonde levensstijlen zoals bijvoorbeeld overgewicht. Mensen weten veel minder over hun gezondheid dan nodig is. Eigenlijk moet je als kind al leren wat welke voeding in je lichaam doet, de rol van lichaams beweging en hoe je daarmee om kunt gaan. We hebben het hier over een maatschappelijk probleem dat met name in de zorg zichtbaar wordt. Dit is typisch een onderwerp waar verschillende ministeries aan samen moeten werken.

Eigen verantwoordelijkheid

“Patiënten zullen ook meer zelf de verantwoordelijkheid voor hun gezondheid nemen. Het is aan de gezondheidszorg om je beter te maken, maar ieder mens heeft ook een eigen verantwoordelijkheid voor zijn of haar gezondheid. Daarvoor heb je als patiënt wel behoefte aan kennis, duidelijkheid en keuzemogelijkheden” stelt Smit “Daarnaast denk ik dat je als gebruiker van de zorg ook veel bewuster moet zijn van de kosten. Bijvoorbeeld dat een risicovolle levensstijl extra kosten met zich meebrengt. Dat zou je inzichtelijk kunnen maken door die kosten deels door te berekenen in de verzekeringspremies, of op andere manieren.”

Product- vs procesinnovatie

Op het gebied van productinnovatie hoeft het ZIP geen grote rol te spelen. Dat gebeurt toch wel door de verschillende marktpartijen. Kijk naar bijvoorbeeld de dotter-techniek waardoor jaarlijks gigantische aantallen sterftegevallen voorkomen worden. “Maar, omdat Philips betrokken is geweest bij de ontwikkeling van de techniek, weten wij ook hoe lastig het is om zo’n innovatie vervolgens in te voeren. De eisen die aan de bewijsvoering van nieuwe technologie gesteld worden zorgen ervoor dat het soms tien jaar duurt voordat een levensreddende behandeling op de markt komt” aldus Smit. En daar moet het ZIP ook goed naar kijken. Hoe kunnen die processen zodanig geïnnoveerd worden dat nieuwe ontwikkelingen sneller ingevoerd kunnen worden.

Belangen

In de zorg zijn veel verschillende belangengroepen vertegenwoordigd. En gek genoeg zijn sommige belangen tegenstrijdig waar ze elkaar juist zouden moeten versterken. Zo kan het zijn dat het belang van een individuele arts of maatschap afwijkt van het belang van het ziekenhuis. Dat soort situaties kan belemmerend werken . Verder kun je het niet iedereen naar de zin maken als je veranderingen doorvoert. Het is dan ook van belang om met elkaar te bepalen wat de problemen zijn. Als je daar met elkaar achter kunt staan, dan volgen de oplossingen vanzelf.